کتاب «سیوشش وضعیت نمایشی» اثری کلاسیک از ژرژ پولتی، نویسنده فرانسوی قرن نوزدهم است که در میان اهالی تئاتر و دانشجویان رشتههای نمایش بهعنوان یک اثر مرجع و حتی کتاب مقدس شناخته میشود. پولتی در این کتاب ادعا میکند که موفق شده سیوشش وضعیت بنیادین را که پیشتر توسط نمایشنامهنویس ایتالیایی قرن هجدهم، گوتزی، معرفی شده بود، شناسایی و دستهبندی کند. او بر این باور است که تمام آثار نمایشی، از هر نوع و سبکی، در نهایت بر اساس یکی یا ترکیبی از این وضعیتها ساخته شدهاند.
این وضعیتها اغلب از نمایشنامههای اومانیستی یونان باستان و اروپا در قرون وسطی، بهویژه قرن سیزدهم و چهاردهم، استخراج شدهاند؛ نمایشهایی که سرشار از عواطف انسانی، کشمکشهای درونی، و موقعیتهای دراماتیک پرتنش هستند. با این حال، پولتی آشکارا اذعان میکند که در تهیه این فهرست، آگاهانه از پرداختن به سنتهای نمایشی غیرغربی، بهویژه نمایشهای مذهبی ایران، چشمپوشی کرده است.
این غفلت باعث شده وضعیتهایی چون شهادت، مرگ برای ایمان، و عقوبت گناه، جایی در این فهرست نداشته باشند و بهجای آن، مضامینی چون آدمربایی، جاهطلبی، انتقام میان خویشاوندان، فداکاری در برابر هوس، جنون، و جنایات ناخواسته برجسته شوند؛ مضامینی که اغلب از ارزشهای اخلاقی و فرهنگی تهیاند و نمایانگر انحطاط ارزشی در روایتهای نمایشی به شمار میروند.
این ویدئو نگاهی نقادانه به محتوای کتاب «سیوشش وضعیت نمایشی» دارد و ضمن بررسی ریشهها و زمینههای آن، به چالش حذف مفاهیم دینی و اخلاقی در طبقهبندیهای نمایشی میپردازد. آیا ممکن است ادبیات نمایشی امروز به دلیل پیروی کورکورانه از چنین الگوهایی، از معنا و غنا تهی شده باشد؟ این پرسشی است که در این مستند به آن پرداخته میشود.
عوامل تولید
محمد حسین خدارحمی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟